Radyoların Kişi Markaları

Yeni yılda yine üzerine akıl fikir yürütmeye gayret ettiğim kişi markaları, enine boyuna incelemeye devam edeceğim. 2009’un son günlerinden bu yana epeyce dedikodusu yapılan Bay J ve Geveze’nin Virgin Radio’ya transfer konusu dolayısıyla bu ayki yazımda Türk radyolarının öne çıkan birkaç radyocusunu incelemek istiyorum.

90’lı yılların başında TRT’nin özerk bir yapıya kavuşması ve özel radyo ve televizyonların kurulmasına imkan tanıyan yasa sayesinde özel radyolar ve djler hayatımıza girdi. Türkiye’de büyük radyolar olarak Power Fm, Best Fm, Number 1, Alem Fm, Radyo D ve Kral Fm gibi radyolar ve bu radyoların Drive Time (sabah 6-10, akşam 17-20 saatleri arası) djleri de her zaman bu radyoların en çok dinlenen ve güçlü radyocuları olmuştur. Araştırmalarım sonucu Türkiye’nin güçlü kişi markaları olarak adlandırabileceğim birçok talk show sunucusu, şarkıcı ve komedyenin başlangıç adımlarını radyoda attığını gördüm. Bu kişilerden bazıları; Okan Bayülgen, Geveze, Yavuz Seçkin, Mustafa Sandal, Beyaz, Serdar Ortaç, Kadir Çöpdemir, Cem Ceminay, Ceyhun Yılmaz, Abuzer, Kekeçoğlan, Gökhan Özen…

Bu grupta özellikle Okan Bayülgen ve Beyaz’ın önlenemez yükselişleri karşılarına radyodan pek çok dj’in TV programcısı olarak 90’ların sonlarında karşımıza çıkmasını sağlamıştı. Bunlardan Kadir Çöpdemir gibi TV dünyasına tutunabilenleri, Cem Ceminay, Ceyhun Yılmaz ve Yavuz Seçkin gibi radyoya dönüp oradan kariyerine devam edenleri ve Kekeçoğlan gibi kaybolanları oldu. Günümüzün radyo yıldızlarından Nihat Sırdar, Gezegen Mehmet, Geveze, Bay J, Ayça Şen, Muzo, Cem Aslan ve Hakan Gündüz sayılabilir.

Bu uzun girizgahtan sonra bu yazıyı yazmama sebep olan Türkiye’nin (bana göre) en güçlü Drive Time djlerinden bahsetmek istiyorum. Madem konumuz djler ve güçlü kişi marklar o zaman Nihat Sırdar ve kendilerini Türkiye’nin en iyi djleri olarak konumlandırmış marka kardeşler Geveze ve Bay J’den bahsetmek en doğru tercihler olacak sanırım.

Öncelikle bu işi markalaşma bağlamında ve ticari olarak en iyi yaptığını düşündüğüm isim Nihat Sırdar.  Marka bağlantılarına bakarsak; Alem FM, Best FM, Sivri Sinek,  Sunay Akın, Bütün Kazlar Toplandık, İyi uykular Türkiye, nihatsırdar.com, Nihat’la Curcuna, arabaları, Akşam gazetesi, komik şarkıları, sosyal sorumluluk kampanyaları gösterilebilir. Marka genişlemeleri ise; radyoculuk, stand up show ve gazete yazarlığı.

Öncelikle kendine ait ve kendi ile ilgili her türlü ayrıntıyı ustalıkla yerleştirdiği bir internet sitesi olması ve Facebook ve benzeri sosyal mecraları dinleyicileri ile iletişim için mükemmel bir biçimde kullanıyor olmasını en önemli özelliği olarak görüyorum. Co- branding içinde bulunduğu gizemli Sivrisinek ve şair Sunay Akın ile çok uyumlu çalışarak her geçen gün daha da güçlenen bir algı oluşturmuştur. Güçlü rakiplerinin aksine sıradan bir isimle tanınmayı tercih etmiştir. Radyo’da yeterince güçlendikten sonra İyi Uykular Türkiye ismiyle başladığı gösterilerine Bütün Kazlar Toplandık ismi ile devam etmiştir. Gösterilerinde Cem Yılmaz’ın yılardır kullandığı siyah giyim ile mimiklere dikkat çekme taktiğini de başarıyla uygulamaktadır. Konumlandırması gereği konuştuğu ciddi siyasi, sosyal konuları bile komik ve eğlenceli hale getirmeyi başarmaktadır. Özetle sabahları uykudan yeni kalkmış dinleyicileri için önemli bir risk alıp, eğlendirirken öğreten adam misyonunu üstlenmektedir. Yaklaşık 5 yıldan bu yana Akşam gazetesinde de siyasal ve sosyal konulara değinen köşe yazıları yazsa da Yılmaz Özdil, Bekir Coşkun gibi çizgisini takip ettiği ustalarına da kişisel internet sitesinden yazılarına yer vererek selam göndermekte ve marka konumlandırması gereği saygısını göstermektedir. 

Naçizane fikrim gelecek yıllarda Nihat, hali hazırda iyi olan çizgisini korumalı ama sesini duyurmak için de radyo gibi etkisi azalan bir mecranın yanında TV gibi önemli bir mecrayı da ıskalamamalı. Güçlü olan kalemini de kitap yazarak değerlendirmeli...

Kısaca bu yazıyı yazma sebebim olan ikiliye de değinmek isterim; Geveze ve Bay J. Tek tek ele alsam bu yazıyı bitiremeyeceğimden korktuğum için bir co-branding örneği olarak ele alacağım kendilerini. Geveze ve Bay J’nin marka bağlantıları; Genç Radyo, Radyo Klas, Number One, Power FM, Virgin Radio, Fazla Mesai, Geveze için bireysel olarak; Kompela, Kemal Eke, Nedim, Muammer Abi, Ali Üstad vd., kitapları, yelken, dalış, Uzakdoğu sporları; Bay J için bireysel olarak; Havayı koklayan adam, çapkınlık ve tabii ki dilinden düşürmediği eşi. Marka genişlemeleri ise; radyoculuk, yazarlık, şarkıcılık, sunuculuk.

Geveze ve Bay J tam olarak zıtlıkların bir araya getirdiği bir ikili olarak konumlanmıştır. Geveze ne kadar duygusalsa, Bay J o kadar duygusuz ve zamparadır. Geveze en çapkınlık içeren ifadesinde dahi Bay J’den çok daha evine bağlı bir erkek imajı çizer. İkisinin de gerçek isminin bilinmeyişi yine bir ortak markalama ürünüdür. Yüzleri değil ama isimlerinin gizemli oluşu, birçok dinleyicinin aklını meşgul etmelerine sebep olmuştur. Geveze tiplemeleriyle ve dinleyici telefonu almasıyla, hediyeler dağıtmasıyla ne kadar çoğul bir program yapıyorsa Bay J de Havayı Koklayan Adam hariç tamamen yalnız bir program yapmayı tercih etmektedir. Aynı şekilde Bay J, Amerikalı ve Kanadalı danışmanlardan yardım alarak Amerikan vari bir program sunar ve hedefi de o şekilde yaşayan veya yaşamaya öykünen A, B ve C1 grubu iken Geveze yerel, bizden, samimi adamı oynar ve daha çok C1, C2’nin ilgisini çeker. Geveze her program sonunda duygusal, anonim bir hikaye okur ve bu hikayeleri bir kitapta toplamıştır, Bay J duygusallıktan tamamen uzak bir konseptle sadece gülmeye ve kişilerle dalga geçmeye yönelik bir program yapmaktadır. Geveze yine Bay J’nin aksine Number One’da çalıştığı dönemde TV’de Geveze Show isimli bir program da sunmuştur ve görünürlüğü tercih etmiştir ancak Bay J her zaman gizemli radyocu olmayı tercih etmiş mass medyada görünmemiştir. Son olarak yakın zamanda bu ikili radyoculuğa başlamalarını sağlayan müzik ve şov işine geri dönmüştür. Birlikte Fazla Mesai isimli bir grup kurmuş hedef kitlelerinin bulunduğu mekan ve şehirlerde müzik ve komedi şovu yapmaktadırlar. Geveze – Bay J ikilisi son olarak büyük ses getiren Virgin Radio transferlerini de birlikte gerçekleştirmiş olmaları da co-branding yani ortak markalama yapılarına güç katmıştır.

Bu ikili için görüşüm; gelecek yıllarda sanal alemde Facebook hariç etkinliklerini arttırmaları gerektiği yönünde. Ayrıca müzik işini komedi-müzik albümü haline getirerek değerlendirebileceklerini düşünüyorum.

Son olarak sabah – akşam İstanbul gibi bir trafik keşmekeşinde milyonlarca kişi boğuşmaya devam ettiğimiz sürece, radyolarımızdan türlü türlü radyocunun geçeceği ama bu üçlünün onlar arasında baki kalacağı kesin...